Vaziyet planı nedir?
Vaziyet planı, yapının parsel içindeki konumunu gösteren plandır: bina kütlesi, parsel sınırları, çekme mesafeleri, yol ve komşu parsellerle ilişki, araç girişi, kot bilgileri. Ruhsat projelerinin ilk paftasıdır ve belediyeye sunulan her projede istenir.
Her şey doğru parsel sınırıyla başlar
Vaziyet planındaki en kritik veri parsel sınırıdır: çekme mesafeleri sınırdan ölçülür, taban alanı (TAKS) sınırın alanına göre hesaplanır. Sınır yanlış ya da ölçeksizse plandaki her şey yanlıştır. Bu yüzden sınır, tapu kadastro verisinden gerçek koordinatlarıyla alınmalıdır — elle "yaklaşık" çizilmemelidir.
Adım adım: parsel sorgudan vaziyet planı altlığına
- Parsel → DXF aracında haritadan parselinize tıklayın (veya il/ilçe/mahalle + ada/parsel yazın).
- Komşu parselleri de listeye ekleyin — vaziyet planında komşu parsel sınırları ve varsa komşu yapılaşma gösterilir; hepsi tek DXF'te gelir.
- "DXF İndir" deyin. Dosya ED50/UTM koordinatlıdır; AutoCAD'de açtığınızda parseller gerçek konumunda, gerçek ölçüsündedir.
- Halihazır harita veya imar paftanız varsa aynı koordinat sistemindeyse doğrudan üst üste oturur — hizalama derdi yoktur.
- Üzerine imar durumundaki çekme mesafelerini işleyin (ön, yan, arka bahçe), kalan yapılaşabilir alana bina kütlenizi yerleştirin.
Dikkat edilecekler
- Alan hesabında tapu alanını esas alın. Halka açık sınır verisi ~1 m çözünürlüklüdür; TAKS/KAKS hesabına tapudaki resmi yüzölçümü girer (indirilen DXF'te etikette yazar).
- Koordinat sistemini paftanızla eşleştirin — belediyedeki altlıklar çoğunlukla ED50/UTM'dir; ayrıntı için ED50/ITRF96 rehberine bakın.
- Ruhsata esas ölçüler için aplikasyon krokisi (LİHKAB) gerekir; internetten alınan sınır ön çalışma ve tasarım altlığıdır, resmi belge değildir.
Mevzuatta vaziyet planı ve çekme mesafeleri
Vaziyet planı keyfi bir pafta değildir; Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği'nin 57. maddesi mimari projenin içeriğini sayarken ilk sıraya vaziyet planını koyar. Aynı madde, yapı aplikasyon projesinin parsele ait aplikasyon krokisine dayanılarak ve vaziyet planına göre hazırlanacağını söyler — yani vaziyet planındaki hata araziye kadar taşınır.
İmar planında aksine hüküm yoksa çekme mesafelerinin alt sınırını yönetmeliğin 23. maddesi (bahçe mesafeleri) belirler:
- Ön bahçe ve yol kenarına rastlayan bahçe mesafesi en az 5,00 m,
- yan bahçe mesafesi en az 3,00 m,
- arka bahçe mesafesi en az 3,00 m;
- dörtten fazla katlı binalarda yan ve arka bahçe mesafeleri, 4 katın üzerindeki her kat için 0,50 m artırılır.
Önce imar durum belgenize ve plan notlarına bakın; orada farklı bir mesafe yazıyorsa o geçerlidir. Taban alanına nelerin girip girmediği için 20. maddeye (taban alanı), kavramın mevzuattaki tanımları için TAKS tanımına bakabilirsiniz.
Araziyi görmeden önce: Google Earth kontrolü
Parseli KML olarak indirip Google Earth'te açarsanız sınırı uydu görüntüsünün üzerinde görürsünüz: mevcut yapılar, ağaçlar, eğim yönü, komşu yapılaşma… Vaziyet kararlarını arazi ziyaretinden önce olgunlaştırmak için birebirdir.